انواع نخ مورد استفاده در فرش سجادهای
انتخاب نوع نخ در بافت فرشهای سجادهای، تعیینکننده ظاهر و باطن محصول است. به این معنی که بر عملکرد فرش در برابر سایش، جذب آلودگی و حتی طول عمر آن تأثیر دارد. هرکدام از انواع نخ با ویژگیهای فیزیکی و شیمیایی خاص و برای شرایط و کاربریهای متفاوتی طراحی شده و شناخت دقیق آنها برای خرید فرش سجادهای، ضروری است.
نخ آکریلیک
نخ آکریلیک نوعی از الیاف مصنوعی است که خواص نزدیک به پشم طبیعی دارد. در فرشهای ماشینی و مخصوصا سجادهای، بافندگان به خاطر لطافت مناسب، مقاومت در برابر فشار و حرارت، ثبات رنگ بالا و شباهت آکریلیک به پشم، آن را انتخاب میکنند. آکریلیک هیتست نیز، نوع باکیفیتتر نخ آکریلیک است که در فرآیند حرارتی مقاومتر شده و پرزدهی کمتری دارد؛ در نتیجه دوام آن بیشتر از آکریلیک معمولی است.
بر اساس گزارش خبرگزاری تسنیم، مدیر آزمایشگاه تخصصی فرش ماشینی دانشگاه آزاد کاشان اعلام کرده که عمده فرشهای ماشینی در ایران از نخ آکریلیک تولید میشوند و کمتر از ۱۰ درصد این نوع نخ وارداتی است. این موضوع نشاندهنده توانمندی بالای تولید داخلی در تأمین مواد اولیه درجه یک صنعت فرش ماشینی کشور است.
نخ پلی استر
اگر ظاهر فرش سجادهای براق باشد و در نگاه اول جذابتر به نظر برسد، احتمالا از نخ پلی استر بافته شده. این نوع نخ، سبک و ارزان است و به خاطر ظاهر فریبندهاش طرفداران خاص خود را پیدا کرده. اما در مقایسه با نخهای درجه یکی مثل آکریلیک هیت ست، مقاومت کمتری از خود نشان میدهد و در شرایط پاخور زیاد به مرور زمان کوبیده و کمپشت میشود. همچنین، فرشهای پلی استری معمولاً لطافت کمتری نسبت به فرش آکریلیک دارند و بیشتر برای مکانهایی با تردد کم یا بودجه محدود مناسباند.
نخ BCF (پلی پروپیلن حجیمشده)
این نخ ارزانترین و ضعیفترین گزینه در میان نخهای رایج فرشبافی است. وزن سبک، قابلیت رنگرزی آسان و براق بودن از ویژگیهای اصلی آن هستند. فرش BCF در برابر آلودگی و جذب گرد و غبار بسیار آسیبپذیر است و پرزدهی نسبتا زیادی دارد. علاوه بر اینها، رنگ این نخ زود کدر میشود و برای استفاده بلندمدت یا مساجد و حسینیههای بزرگ و مجلل، توصیه نمیشود.
نخ پشم طبیعی
یکی دیگر از انواع نخ فرش سجادهای، نخهای پشمی هستند که از پشم طبیعی به دست میآیند. بدیهیست این نوع نخ مادهای لوکس و کمیاب باشد که بیشتر در فرشهای دستباف یا ماشینی بسیار گرانقیمت به سراغ آن میروند. خاصیت پشم طبیعی خودتمیزشوندگی و نرمی و لطافت بینظیر آن است، با این حال، هزینه بالا و نیاز به نگهداری تخصصی، استفاده از آن را برای فرش مسجد و نمازخانه محدود کرده است.
نخ نایلونی
در فرشهای سجادهای، کمتر کسی سراغ نخ نایلونی میرود. اما این نوع نخ به دلیل کشسانی بالا، مقاومت در برابر مواد شیمیایی و رنگپذیری خوب گاهی در ترکیب مواد اولیه و همراه با نخهای دیگر استفاده میشود.
مقایسه فنی انواع نخ فرش سجادهای
برای تصمیمگیری بهتر در خرید فرش سجادهای، باید مشخصات فنی و عملکردی نخها را با هم مقایسه کنید و بعد از ارزیابی بر ساسا شرایطتان تصمیم بگیرید. در جدول زیر نقاط قوت و ضعف انواع نخ فرش را مشاهده کنید:
| ویژگیها | آکریلیک هیتست | پلیاستر | BCF | پشم طبیعی | نایلون |
| دوام در برابر پاخور | عالی | متوسط | ضعیف | عالی | خوب |
| لطافت و راحتی | بسیار خوب | متوسط | ضعیف | عالی | متوسط |
| مقاومت در برابر شست و شو | عالی | خوب | ضعیف | خوب | عالی |
| جذب گرد و غبار و آلودگی | کم | متوسط | زیاد | کم | کم |
| براقی و جذابیت ظاهری | متوسط | زیاد | زیاد | طبیعی | متوسط |
| طول عمر مفید | بیش از ٧ سال | ٣ تا ٥ سال | کمتر از ٣ سال | ١٠ سال به بالا | ٥ تا ٧ سال |
| قیمت هر مترمربع (میانگین) | متوسط تا بالا | پایین | بسیار پایین | بسیار بالا | بالا |
کدام نخ برای کدام نوع مسجد مناسب است؟
در انتخاب جنس نخ فرش سجادهای، بر چه اساسی باید تصمیمگیری کنیم؟
یکی از مهمترین معیارها در انتخاب نخ فرش، شناخت کاربری مکان و نوع استفاده آن است. صرفا گرانترین فرش سجادهای بهترین گزینه نخواهد بود، بلکه گزینه مناسب باید بر اساس نیاز واقعی انتخاب شود.
- مساجد پرتردد مانند مسجد جامع شهرها، نماز جمعهها یا حسینیههای بزرگ و چندمنظوره
استفاده از فرشهای آکریلیک هیتست در این اماکن انتخاب هوشمندانهای است. این فرشها دوام خوبی در برابر پاخوردگی دارند، شست و شوی آنها آسان است و تا سالها دوام میآورند. - نمازخانهها یا مساجد کوچک با بودجه محدود
فرشهای پلی استر یا BCF برای نمازخانههای ادارات و مساجد روستایی که تردد زیادی ندارند، گزینهای مقرون به صرفهاند. این نوع فرش اگرچه از نظر دوام ضعیفتر عمل میکند، اما در اماکنی که تردد بالا ندارند، دوام خوبی دارد. - مساجد تاریخی یا پروژههای لوکس (هتلها و حسینیههای مجلل)
نخ پشم طبیعی یا آکریلیک درجه یک انتخاب اول این اماکن است. فرش سجادهای با این نوع نخها جلوهای باشکوه و احساسی گرم به فضا میبخشد.
بیشتر بخوانید: مزایای استفاده از فرش سجاده
نکات مهم در تشخیص کیفیت نخ فرش سجادهای
برای خرید فرش مسجد زود تصمیم نگیرید و تنها به زیبایی ظاهر فرش بسنده نکنید. در اینجا نکات تخصصی برای بررسی کیفیت نخ را یاد بگیرید و قبل از ثبت سفارش، نمونه نخ را بررسی کنید.
۱. تشخیص هیتست بودن نخ آکریلیک
نخهای هیتست شده براقی کمتری دارند، سطح آنها یکنواختتر است و اگر روی آنها دست بکشید پرز کمتری میدهند.
۲. بررسی تراکم فرش
فرشهای با تراکم مناسب (مثلاً ١٢٠٠ شانه و ٣٦٠٠ تراکم) معمولاً از نخهای با کیفیتتر بافته شده و دوام بیشتری دارد.
۳. تست شعله
با نزدیک کردن یک شعله کوچک به نخ فرش، اگر نخ BCF باشد سریع ذوب شده و بویی مشابه پلاستیک میدهد. در مقابل، نخ آکریلیک مقاومت بیشتری دارد و دیرتر میسوزد و بوی خاص الیاف مصنوعی دارد.
انتخاب نخ، تصمیمی فنی و حساس
اگر به کارگاه نخ رفته باشید، با تنوع بالایی از انواع نخ روبهرو شدهاید که هر کدام ویژگیهای ظاهری و مشخصات فنی منحصر به فردی دارند. اما برای فرش سجادهای که باید سالها در محیطهای پرتردد باقی مانده و زیباییاش را از دست ندهد، انتخاب نخ صرفاً بر اساس ظاهر یا نرمی کافی نیست. در اینجا، فاکتورهایی مانند مقاومت و پایداری رنگ در برابر پاخوردگی و نور و عدم پرزدهی اهمیت بالایی پیدا میکنند.
در نهایت، توصیه کارشناسان این است که پیش از خرید فرش سجادهای، نمونه نخ را از فروشنده درخواست کنید و حتماً از تولیدکنندههای تخصصی فرش سجادهای که ضمانت کیفیت ارائه میدهند، خرید کنید.
پینگ بک: مقایسه فرش سجادهای با کیفیت و تقلبی: چگونه تشخیص دهیم؟ سجاده کارپت کاشان